رده:کلید اضافه بار

کلید قطع بار یا Load Break Switch (LBS) تجهیزی است که امکان قطع و وصل مدار تحت بار نامی را فراهم می‌سازد و برای حفاظت و کنترل خطوط توزیع فشار ضعیف و فشار متوسط به‌کار می‌رود. LBS برخلاف کلیدهای اتوماتیک قدرت، قادر به قطع اتصال‌کوتاه نیست و تنها برای قطع بارهای نامی، بهره‌برداری روزمره، ایزوله‌کردن تجهیزات و سوئیچینگ ایمن طراحی شده است.

کلید قطع بار به دلیل:

• فراهم‌کردن قطع و وصل ایمن تحت بار
• توانایی تحمل جریان‌های لحظه‌ای بالا
• ساختار ساده، مقاوم و کم‌هزینه
• قابلیت نصب در تابلوهای فشار ضعیف و RMUهای فشار متوسط

نقش کلیدی در بهره‌برداری، تعمیرات و ایمن‌سازی خطوط دارد.

LBS کاربرد گسترده‌ای در صنایع زیر دارد:

• پست‌ها و شبکه توزیع برق شهری (LV/MV)
• تابلوهای صنعتی و کارخانجات
• بانک خازنی و فیدرهای تغذیه
• تابلوهای موتورخانه و سیستم‌های سرمایش
• مراکز داده، UPS و سیستم‌های زیرساخت
• سلول‌های RMU و کابل‌های 20kV (نوع MV LBS)

کلید LBS بر پایه ایجاد فاصله مطمئن و کنترل‌شده جهت قطع مدار تحت بار عمل می‌کند. عملکرد آن متکی بر:

• افزایش سرعت جدایش تیغه‌ها
• کنترل و محدودسازی قوس الکتریکی
• ایجاد مسیر خاموشی قوس با محفظه‌های مخصوص

LBS در دسته کلیدهای **Mechanical Switching Devices** قرار می‌گیرد و برای قطع جریان اتصال‌کوتاه طراحی نشده است.

LBS

• فقط برای قطع بار نامی
• فاقد حفاظت حرارتی–مغناطیسی
• ساختار مکانیکی ساده
• مناسب کاربردهای ایزولاسیون و سوئیچینگ

MCCB

• حفاظت اضافه‌بار و اتصال‌کوتاه
• مناسب فیدرهای موتوری و صنعتی
• قابل تنظیم در مدل‌های الکترونیکی

ACB

• سطح جریان‌های بسیار بالا
• مناسب ورودی اصلی تابلوهای LV
• واحد حفاظتی هوشمند و پیشرفته

در نتیجه، LBS مکمل تجهیزات حفاظتی است، نه جایگزین آنها.

یک کلید LBS معمولاً شامل اجزای زیر است:

• تیغه‌های اصلی قطع و وصل
• محفظه قوسی (Arc Chamber)
• مکانیزم فنری برای قطع و وصل سریع
• سکسیونر داخلی یا بیرونی جهت ایزولاسیون
• کنتاکت‌های کمکی (در برخی مدل‌ها)
• مکانیزم قفل‌شونده برای ایمنی تعمیرات

در فشار متوسط (MV LBS)، سیستم‌های گازی یا خلأ برای خاموشی قوس استفاده می‌شوند:

• نوع گازی (SF6 LBS)
• نوع خلأ (Vacuum LBS)

• قابل نصب در تابلوهای توزیع LV
• معمولاً به‌صورت 3 یا 4 پل
• جریان‌های نامی: 63A تا 1600A

• مورد استفاده در شبکه 11kV و 20kV
• به‌صورت گازی (SF6) یا خلأ
• مناسب برای RMU، پست کمپکت، فیدرهای کابلی

• ترکیب LBS با فیوزهای HH
• حفاظت کامل اتصال‌کوتاه با فیوز
• مناسب فیدرهای ترانس و موتورهای بزرگ

مشخصات معمول LBSهای فشار ضعیف:

• جریان نامی: **63A تا 1600A**
• ولتاژ نامی: **400–690V**
• تحمل جریان لحظه‌ای: **10 تا 50 kA**
• تعداد پل: 3P یا 4P
• کلاس عملکرد: AC-22A / AC-23A (مطابق IEC 60947-3)

مشخصات LBSهای فشار متوسط:

• جریان نامی: 400A تا 1250A
• ولتاژ نامی: 12kV / 24kV
• جریان کوتاه‌مدت: 16kA تا 25kA

• سوئیچینگ ایمن تحت بار
• هزینه پایین‌تر نسبت به کلیدهای قدرت
• طول عمر مکانیکی بالا
• قابلیت دیداری در برخی مدل‌ها (Visible Isolation)
• قابلیت قفل برای ایمنی تعمیرات (Pad Lock)

LBS در موارد زیر استفاده می‌شود:

• ورودی و خروجی تابلوهای LV
• ایزوله کردن بخش‌های مختلف تابلو
• بخشی از سیستم بانک خازنی
• ایزوله‌کردن فیدرهای موتوری یا روشنایی
• پست‌های کمپکت و RMU
• حفاظت اولیه ترانس‌های توزیع (نوع فیوزدار)

کلیدهای LBS باید مطابق استانداردهای زیر طراحی شوند:

• IEC 60947‑3 — استاندارد کلیدهای سوئیچ و سکسیونر
• IEC 62271‑103 — کلیدهای قطع بار فشار متوسط
• IEC 60364 — اصول نصب و ایمنی در سیستم‌های فشار ضعیف

• Schneider Electric – سری‌های Interpact، INS/INV
• ABB – سری Switch Disconnectors
• Siemens
• LS Industrial Systems – سری SUSOL
• CHINT
• Hager
• Mitsubishi

در بازار ایران، LBSهای **400A تا 800A** بیشترین مصرف را دارند. کاربردها عمدتاً شامل:

• تابلوهای توزیع اصلی ساختمان
• ورودی بانک خازنی
• پست کمپکت و تابلوهای صنعتی
• پروژه‌های اداری و تجاری
• جایگزین اقتصادی برای MCCB در مصارف غیرحفاظتی

برندهای LS، Schneider، CHINT و ABB سهم قابل‌توجهی از بازار را تشکیل می‌دهند.